काठमाडौं । पश्चिम एसियामा जारी युद्ध र अस्थायी युद्धविरामका बिच विश्व अर्थतन्त्रमा गहिरो असर देखिएको छ । लगानीकर्ताहरूले शान्ति वार्ताको आशा राख्दै सेयर बजारमा सुधार देखिए पनि तेल बजार भने अझै अस्थिर छ ।
प्रमुख अन्तर्राष्ट्रिय बजारहरूमा सेयर सूचकाङ्क बढेका छन्, तर कच्चा तेलको मूल्य निरन्तर माथि गएको छ र ब्रेन्ट तेल करिब प्रति ब्यारेल १०० डलरको आसपास पुगेको छ । प्रमुख तेल आपूर्ति मार्गमा अवरोधका कारण ऊर्जा सङ्कटको चिन्ता कायमै छ ।
जापानले तेल आपूर्ति स्थिर राख्न राष्ट्रिय भण्डारबाट थप तेल निकाल्ने घोषणा गरेको छ । सरकारले करिब २० दिन बराबरको तेल आपूर्ति बजारमा ल्याउने तयारी गरेको छ । यसअघि पनि मूल्य वृद्धि रोक्न जापानले आफ्नो भण्डार प्रयोग गरिसकेको थियो । यस कदमले विश्व बजारमा आपूर्तिको दबाब केही कम गर्ने अपेक्षा गरिएको छ ।
यसैबिच, अमेरिका र बेलायतका नेताहरूले महत्वपूर्ण जलमार्ग पुनः सञ्चालनका लागि व्यवहारिक योजना बनाउने विषयमा छलफल गरेका छन् । उनीहरूले शान्ति भए पनि तेल ढुवानी सहज बनाउन तत्काल कदम आवश्यक रहेको बताएका छन् । युरोपेली सङ्घले भने कुनै पनि प्रकारको शुल्क वा कर बिना जलमार्गमा स्वतन्त्र आवतजावत सुनिश्चित हुनुपर्ने बताएको छ ।
अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले इरानले होर्मुज जलमार्ग प्रयोग गर्ने जहाजहरूबाट शुल्क लिने प्रयास गरे कडा प्रतिक्रिया दिने चेतावनी दिएका छन् । उनले तेल प्रवाह छिट्टै सामान्य हुने दाबी पनि गरे । यसले राजनीतिक तनाव अझै कायम रहेको देखाउँछ ।
यसैबिच, अन्तर्राष्ट्रिय मुद्रा कोषले युद्धका कारण विश्व आर्थिक वृद्धिदर घट्ने चेतावनी दिएको छ । आपूर्ति श्रृङ्खला अवरुद्ध हुँदा ऊर्जा र खाद्य मूल्य बढ्ने र करोडौँ मानिस खाद्य सङ्कटमा पर्ने सम्भावना रहेको बताइएको छ । विश्व बैङ्क र अन्य संस्थाहरूले प्रभावित देशहरूलाई आर्थिक सहायता उपलब्ध गराउने तयारी गरिरहेका छन् ।
युरोपमा ऊर्जा सङ्कटको जोखिम पनि बढेको छ । ग्यास भण्डारण कम भएको कारण समयमै भण्डारण भर्नुपर्ने चेतावनी दिइएको छ । यदि आपूर्ति सुधार भएन भने आगामी जाडोमा ऊर्जा अभावको समस्या गम्भीर हुन सक्छ ।
यसैबिच केही राहतस्वरूप युरोपेली विकास बैंकले प्रभावित अर्थतन्त्रका लागि ठूलो आर्थिक प्याकेज घोषणा गरेको छ । साथै, एयरलाइन्स कम्पनीहरूले सुरक्षा जोखिमका कारण मध्यपूर्वका केही गन्तव्यहरूमा उडान स्थगित गरेका छन् ।
